pirimlikbilgi

 - ACE,ARB,tiazid -> rapor ( 3-4 aylık) , kan gör ,K > 5,1 ise ACE kes ; 1 hafta sorna kontrole çağır. KKB raporuna kalp tepe atımı > 90 yaz ,KKB, alfa bloker,beta bloker -> kan görmeden rapor (+)  + diyabet : ACE ,ARB   + yaşlı : KKB + gebe : beta blokör( özl pindolol,labetolol) , ACE ARB verme  + Kalp yetersizliği : ACE , ARB Başlangıçta daha sık,daha sonra 3-6 ayda 1 kontrol.

  A1C hedefi: hasta düşük riskli ise <7 (7 ve altı) ,yüksek riskli ise hastaya göre  A1C 6,5-7,5 -> Metformin 7,5-8,5 : 2 li OAD ( Sinjardi ,Galvus -Met ) A1C : 8,5 - 10 -> 3lü OAD ,SGLT kullan (koroner hst,kalp yet.,proteinürisi varsa,kontrendikasyon yoksa SGLT-2 başla  )  A1C > 10 -> Kgya 0,1 - 0,2 insülin (OAD + insülin) , bazal bolus : kgya 0,5 yarısı bazal ,yarısı bolus böbrek yet. varsa 0,3 ten başla 10 gün sonra 3 günlük insülin takibiyle çağır. A1C 13-15 ise insülin öner,OAD olarak sülfonilüre verme(insülinle) ,ilk bazal insülin başla   - Metformin -> ( Matofin XR (uzun salınımlı), Glifor,Diaformin ) : 2x500 ilk 2  hafta ,sonra 2x1000 .B12 kontrol et, ileri AC hastalığı ,laktik asidoz a dikkat  - SGLT -2> Koroner kalp hastalığı,kalp yetmezliği,proteinür ide kullan   Dapagliflozin ( Forziga) 10 mg 1x1 , Empagliflozin ( Jardiance ) , Sinjardi : Metformin+ empagliflozin ,  : Mesane CA ,Ketoasid...

- Dispepsi de 1 ay PPI + Gaviscon sonrası kontrol, geçmezse endoskopi  - Metaplazi çıkarsa yıllık endoskopi - Displazi çıkarsa 6 ayda 1 endoskopi - Diyabetik nöropati için : Alatab 600 1x1

INR > 10 ve kanama bulgusu yoksa  :  INR terapötik aralığa düşene kadar varfarin kesilmelidir. - hastanın kanama riskine göre vitamin K 2.5 - 5 mg oral verilebilir. - k vitamini etkisi 6-12 saatte başlar - K vitamini verilmesi 24 - 48 saatte belirgin INR düşüşü sağlar.(  2 günde 4 altına düşecek ) - kanamayan hastaya sadece INR düşürmek için TDP ve Protrombin kompleks konsantresi önerilmiyor.( Tromboz ve transfüzyon riski vs )  - kanamayan hastaya daha yüksek doz oral  vitamin K veya iv K vitamini vermenin açık bir yararı görülmemiş. INR 4.5 -10 arasında , kanama yoksa :  - varfarin 1 yada 2 doz atlanır , küçük dozda ( 1-2.5 mg ) oral K vitamini verilebilir Kanama riskli (Yaşlı ,daha önce kanama öyküsü olan) ve düşük tromboemboli riskli olan hastalara K vitamini verilmesi öneriliyor. INR < 4.5 ve kanama yok : - warfarin sonraki dozu atlanır ve idame warfarin dozu azaltılır.Vitamin K endikasyonu yoktur.   Kanama varsa :  Varfarin kesilir, K ...

KBY li hastada gfr 10 altındaysa ,Dm varsa 15 altında diyaliz başlanması gerekir -nefrotik sendrom da idrarda lipidüri görülebilir -Rezervuar li ile 5-10 arası gidebilir 5 lt altında karbondioksit retansiyonu olabilir - hipotiroidi izole ferritin düşüklüğü yapabilir - TSH 3 ayda bir değişiyor ,semptomu yoksa 3 ayda bir isteniyor. - hastanın kronik hastalığı varsa ferritin yükselir ,alt sınır 30 değil 60 kabul edilir. - B12 ilacı kullanmadan çok yüksek geliyorsa malignite düşünebiliriz. - AF de sol atriyum çapı yüksekse (>4 cm?) sinüs e döndürülmez. - nefrotik sendrom renal ven trombozu yapabilir .(özellikle membranöz g.)  - aldactone kalp yetmezliğinnde EF 25-30 arasıysa verilir. - kcft yüksekliğinde ALT/ALP oranı <2  ise kolestatik tipte KC hasarı , 2-5 arasıysa miks tip ,> 5 üzerinde ise hepatoselüler hasar vardır.  - AST/ALT>1 : siroz (nonbilyer), alkolik hepatit (>2-3 kat), infiltratif nedenler, iskemik hepatit - siroz değerlendirmesinde bona...

Genç hasta ,aile hikayesi,bakırın yol açtığı hemolize bağlı indirekt hiperbilirubinemi,AST>ALT,seruloplazmin düşük,ALP ve ürik asit azalmış,serum ve idrar bakırı yüksek

Wells Skoru Pulmoner Emboli riskini belirlemede kullanılıyor - dvt düşündürür bulgular ( baldır yada uylukta hassasiyet , tek taraflı bacak şişliği) ( 3 puan ) - Tabloyu daha iyi açıklayacak alternatif bir tanı olmaması ( 3 puan ) - nabız > 100 üstü olan taşikardi ( 1.5 puan) - >3 gün üstü hareketsizlik veya son 4 hafta içinde ameliyat öyküsü ( 1.5 puan ) - Eski DVT veya Emboli öyküsü (1.5 puan) - Hemoptizi varlığı (1 puan) - Malignite varlığı (1 puan) 6 puan üstü : yüksek olasılık  2-6 puan arası : orta olasılık 2 yada altı : düşük olasılık   Pulmoner embolide antikoagülan en az 3 ay verilmelidir 

 Plazma normali : 280-295 ozmolarite  İzotonik : 154 Na 154 Cl, 308 ozmolarite ,  % 5 Dekstroz : 200 kcal/L  ,253 ozmolarite  % 5 + % 0,045 NaCl : 77 Na 77 Cl ,50 gr/L dekstroz ; 406 ozmolarite  Ringer Laktat : 129 Na ,112 Cl , 5,3 K ,27 Laktat , 4 Ca , 275 ozmolarite  % 3 NaCl : 513 Na  513 Cl , 1026 ozmolarite  Mannitol : 1100 ozmolarite ; beyin ödemi tedavisi ve ezilme (crush) sendromu olan hastalarda  Ringer : 147 Na , 155 Cl , 4 K , 4,5 Ca  , 310 ozmolarite 

 Nöbetlere Yaklaşım  - Diazem ( 10 mg amp) : 5 dk içinde iv infüzyon ile verilir.  im verilmez. solunum depresyonu etkisi akılda tutulmalıdır. - Diazem yanıtsızsa : iv fenitoin 15-20 mg /kg dozunda ,en çok 50 mg/dk olacak şekilde verilir.Kardiyak airtmi ve hipotansiyon yapabilir.Yaşlı ve kalp hastalığı olanlarda monitörize şekilde verilmelidir. - Devam ederse : - iv valproat (depakin amp 400 mg/4 ml )  - iv levetirasetam 1000 mg ( yükleme) 15 dkda  (Keppra amp 500 mg/ml) - lakozamid ( Benvida amp 200 mg , 200-400 mg dozunda 3-5 dk içerisinde )

 Hemodinaminin bozulduğu akut sinüz yavaşlaması ve sinüs arrest durumlarında: 0,5 - 1 mg  atropin iv bolus uygulanır ( daha düşük dozda paradoks bradikardi yapar). *Geniş QRS li ventriküler kaçış ritmi ile seyreden infra-His AV tam blokta atropin kullanılmamalı ,blok derecesini artırır. Bradikardi --> Şok,Senkop,MI,Kalp Yetersizliği VARSA --> Atropin 0,5 mg  -iyileşmedi ise --> Geçici Önlemler :  -Atropin 0,5 mg tekrarla ( maks 3mg )  - İsoprenaline 5 mcg/dk iv  - Adrenaline 2-10 mcg/dk iv -Alternatif İlaçlar (Aminofilin,dopamin,glukagon,glukopirolat) -  Teofilin 100-200 mg - dopamin 2-10 mcg/kg/dk  -Kardiyo kons Bradikardi --> Şok,Senkop,MI,Kalp Yetersizliği YOKSA -->  Asistoli Riski ? -Yakın zamanda asistoli - Mobitz 2 AV blok - Komplet kalp bloğu (geniş QRS li )  - Ventriküler Pause  YOKSA --> Gözlem  VARSA -->    Geçici Önlemler :  -Atropin 0,5 mg tekrarla ( maks 3mg )  - İsopre...

 hemodinamisi bozuksa : elektriksel kardiyoversiyon (senkronize) ,100 Jul bifazik yada 200 Jul monofazik,sonraki şoklarda enerji düzeyi yükseltilmelidir. - stabilse:  yapısal kalp hastalığı veya kalp yetersizliği var ise :  - Amiodaron   150 mg 10 dkda, ardından 1 mg/dk hızında 6 saat boyunca ;VT tekrarlarsa bolus yine yapılabilir. - iv lidokain : 1-1.5 mg/kg (genelde 75-100 mg) 25-50 mg/dk hızında; 0.5-0.75 mg/kg gibi daha düşük dozlar ihtiyaç halinde her 5-10 dkda tekrar edilebilir.(böylesi akut miyorkard iskemisi veya enfarkt durumunda daha etkili olur) - iv prokainamid : 20-50 mg/dk hızında aritmi sonlanana veya maksimum 17 mg/kg doz verilene kadar - yapısal kalp hastalığının eşlik etmediği VT :  - Propafenon (Rythmonorm 70 mg amp ) 1/2 ampul 5 dk içinde iv yapılır,etkisiz olursa diğer yarısı da yapılır.  * Polimorfik VT varsa : (Torsades gibi) 10 dk içinde 2 gr magnezyum yapılır.

Hidrasyon, 0,1 ünite/kg iv insülin infüzyon (hiperosmolar durum tedavisinde 0,05 ünite/kg ) -Önce 0,10-0,15  UI/kg bolus insülin yapılır ,sonra 0,01UI/kg infüzyon - insülin SF içinde 0,2-1 ünite/ml oranında değişen konsantrasyonu da olacak şekilde hazırlanır .( ör :150 CC SF e 30 ünite , 0.2 U/ml ;kilonun yarısı /saat hızında ,ör 80 kg 0.1U/kg için 40 CC/saat ayarlanır ) - infüzyon 24 saat devam edecek, infüzyon sıvısı 6 saatte bir değişir  -Ph 3-4 saatte düzelir, o yüzden infüzyon dozu erkenden arttırılmaz , 4-6 saat sonra kan şekeri düşmezse dikkatli takiple 2 katına çıkarılabilir. - kan şekeri saatlik takip edilir(24x1) - elektrolit,üre ,kreatinin tedavinin 2., 5. ,8. , 24. saatlerinde tekrar edilmelidir.hasta komplike ise daha sık yapılabilir. - kş 250 altına düşünce kilo kadar CC /saat dekstroz, yada 150-200 ml başlanır,insülin infüzyonu yarıya düşülür.Hastanın asidoz durumu düzelene kadar (ph>7.3,hco3>18,AG<10),glukoz 200-250 arası tutulacak şekilde in...