Adrenal Yetmezlik

- Dehidratasyon, hipotansiyon,hiponatremi,hiperkalemi,asidoz,hipoglisemi görülür.

- bulantı,kilo kaybı, kusma ,halsizlik ,iştahsızlık olur . 

Sebepler:Steroid kesilmesi(en sık)  Otoimmun,enfeksiyöz : tbc,CMV, HIV,mantar: histoplazma,koksidiyomikoz,

ilaç: rifampisin,fenitoin,barbiturat,ketokinazol,metirapon vs.,

adrenal hemoraji: sepsis,DİK,antifosfolipid antikor send., antikoagülan tedavi alanlarda görülebilir 

Tanı : 1- serum Kortizol (<3 kuvvetle düşündürür,>18-20 tanıdan uzaklaştırır.

2- ACTH uyarı testi : ACTH uygulaması sonrasında ,30. ve 60. dkda Kortizol ölçülür.>18 üstü Kortizol tanıyı dışlatır.

3- insülin tolerans testi : hipofizer -adrenal aksın incelenmesinde altın standart testtir.

Yaşlı,koroner arter hastalığı,serebrovaskuler olay hikayesi olan kişilerde hipoglisemi ye bağlı yan etkiler nedeniyle kontrendike.8-10 saat açlık sonrası 0.1-0.15 u/kg insulinin iv verilmesi ile oluşacak hipoglisemi esnasında ölçülen Kortizol e bakılır.hipoglisemi esnasında bakılan Kortizol 18-20 üzerine çıkması normal yanıt kabul edilir.

Adrenal Kriz düşündün: ACTH,Renin,Kortizol vs için kan al tedaviye başla .

Önce sıvı : Hemen 1-3 litre  izotonik 12-24 saat içinde volüm durumu ve idrar çıkışına göre hızlı bir şekilde başlanır.

- Glukokortikoid : Tercihen Hidrokortizon verilir.100mg iv bolus ardından her 6 saatte bir 50 mg tekrarlanır.(bulunamazsa prednol , dekort fln verilebilir)İlk 24 saat sonrasında iv hidrokortizon dozu 72 saat boyunca yavaşça kademeli olarak %50 azaltılmalıdır.Hasta oral alıma başladığında ise oral olarak verilmelidir.İlk oral hidrokortizon dozu,son parenteral dozdan hemen sonra verilmelidir.

- Oral hidrokortizon 15-20 mg/ gün 2-3 bölünmüş dozda ; yada prednizolon 5 mg/gün ve primer yetmezlik ise + fludrokortizon 0,1-0,2 mg/gün dozunda verilir. 

- Alternatif olarak ilk 24 saatte hidrokortizon 10 mg/saat sürekli infüzyon şeklinde de verilebilir.

- Deksametazon verilecekse 4 mg 5 dkda iv inf , sonra 12 saatte bir , primer adrenal yetmezlik şüpheli , hiperkalemik hastada tercih edilmemeli .

-Akut adrenal yetmezlik düzeldikten sonra stres durumlarında Steroid dozunun artırılması gerektiği hastaya öğretilmelidir .

Hafif stres durumlarında Steroid dozu 2-3 katına cikilmalidir.Şiddetli streste hidrokortizon ampul yada deksametazon 4 mg 2doz şeklinde 24 saatte uygulanmalıdır.